Մեկ դար առաջ և ավելի... ինչով և ինչպես էին գրում

Գրականության և արվեստի թանգարանի ֆեյսբուքյան էջից. «Գրի ու գրչության հանդեպ մեր ժողովուրդը դեռ 1000-ամյակներ առաջ տածել է բացառիկ հարգանք և ակնածանք: Դեռևս վաղ անցյալում հայ մտավորականները առանձնահատուկ ուշադրությամբ հետևում էին ձեռագրի որակին: Լույս էին տեսնում վայելչագրության, գեղագրության և արվեստագրության ալբոմներ, դասագրքեր, որոնք պարտավորեցնում էին գրել ոչ միայն անսխալ, այլև գեղեցիկ: Վարժարաններում և դպրոցներում հատուկ դասաժամեր էին տրամադրում գեղագիտության ուսուցմանը:
Պերճաշուք գիր ունենալու համար պատրաստվում էին նրբագեղ գրչածայրեր և դրանց շրջապատող բազում աքսեսուարներ: Թանաքամաններն ու գրչատուփերը, ծայր մաքրիչներն ու թղթահատները, ծծաններն ու թղթահատիչները զարդարում էին գրասեղանները: Դրանք պատրաստվում էին բյուրեղապակուց, ոսկուց ու արծաթից, բրոնզից և մալախիտից, փայտից ու մարմարից, և այդ շքեղ իրերով զարդարված գրասեղանները ստեղծում էին համապատասխան միջավայր, ուր անհնարին էր անփույթ ու անտարբեր լինել՝ գրչիդ ու գրածիդ հանդեպ:

Նկ. 1. «Արուեստագրութիւն», Վենետիկ, 1834թ.
Նկ. 2. «Վայելչագրութիւն», Վիեննա, 1837թ.
Նկ. 3. «Օրինակք. հայկական արուեստագրութիւն ի պետս դպրոցայ», Նոր Նախիջևան, 1846թ.
Նկ. 4. «Հայակական գեղագրութեան օրինակներ», Թիֆլիս, 1884թ.
Նկ. 5. Ներսես Աշտարակեցու կաղամարը, 1788թ.
Նկ. 6. Րաֆֆու գրենական պարագաները
Նկ. 7. Հովհաննես Թումանյանի գրենական պարագաները
Նկ. 8. Գաբրիել Սունդուկյանի թանաքամանն ու թղթահատը
Նկ. 9. Ալեքսանդր Շիրվանզադեի գրասեղանը
Նկ. 10. Դանիել Վարուժանի ճանապարհորդական գրչատուփը
Նկ. 11. Սիամանթոյի գրիչը
Նկ. 12. Ակսել Բակունցի գրիչը»: