Թայվանի ափամերձ անտառներում հայտնաբերվել է ծաղիկ, որը «հակասում է» էվոլյուցիայի օրենքներին

Ամերիկացի բուսաբանները պարզել են, որ Թայվան կղզու ափամերձ անտառներում աճող ծաղկող լիանների մի տեսակ առաջացել է անսովոր էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում, որը «հակասում է» ծաղկող բույսերի նոր տեսակների առաջացման վերաբերյալ ընդունված պատկերացումներին: Այս մասին հայտնել է Չիկագոյի Ֆիլդի թանգարանի մամուլի ծառայությունը:

Գիտնականները այս բացահայտումը կատարել են՝ ուսումնասիրելով էսխինանտուսների տեսակներից մեկի առաջացման պատմությունը։ Էսխինանտուսները լիանանման ծաղկավոր բույսեր են, որոնք աճում են Ասիայի հարավային և հարավարևելյան շրջաններում։ Բուսական աշխարհի այս ներկայացուցիչներից շատերն ունեն վառ կարմիր, երկար և անսովոր ձևի ծաղկաբույլեր։ Ծաղիկների կառուցվածքի պատճառով դրանց նեկտարով կարող են սնվել միայն որոշ թռչուններ, որոնք ունեն երկար և կոր կտուց։

Այս թռչունների ընտանիքի ներկայացուցիչները, ինչպես նկատել են բուսաբանները, բացակայում են Թայվանի տարածքում, որտեղ հանդիպում է Aeschynanthus acuminatus տեսակի էսխինանտուսը, որը տարածված է նաև Հարավարևելյան Ասիայի բազմաթիվ շրջաններում։ Սա գիտնականներին դրդել է ուսումնասիրել, թե որ թռչունների հետ են փոխազդում այս ծաղիկները, ինչպես նաև վերլուծել դրանց էվոլյուցիայի գենետիկական պատմությունը։ Այդ նպատակով հետազոտողները ծաղկաբույլերի կողքին տեղադրել են լուսանկարչական թակարդներ և վերծանել լիանայի ԴՆԹ-ն։

Հետազոտողների կատարած դիտարկումները ցույց են տվել, որ Թայվանում էսխինանտուսների այս տեսակը փոշոտվում է ամենակեր թռչունների կողմից, որոնք պատկանում են տիմելիաների ցեղին, մինչդեռ Ասիայի մյուս շրջաններում դրանց հետ փոխազդում են թռչուններ, որոնք սնվում են փոշով և նեկտարով։ Միաժամանակ ԴՆԹ կառուցվածքի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ Aeschynanthus acuminatus տեսակի առաջին ներկայացուցիչները առաջացել են մայրցամաքային Չինաստանի տարածքում, այլ ոչ թե Թայվանում, ինչը հակասում է ծաղիկների էվոլյուցիայի մեխանիզմների վերաբերյալ ընդունված պատկերացումներին։

«Այս բացահայտումը մեր առաջ դրեց բազմաթիվ նոր հարցեր։ Մասնավորապես, մենք դեռ չգիտենք, թե ինչն է ստիպել այս ծաղկին «անցնել» այլ տեսակի թռչունների՝ իր նախկին փոշոտողների առկայության պայմաններում։ Մենք ենթադրում ենք, որ որոշ ժամանակ առաջ նեկտարով սնվող թռչունները ինչ-որ պատճառներով դադարել են արդյունավետորեն փոշոտել էսխինանտուսների մի մասը, ինչի արդյունքում բույսերը փոխել են ծաղկի ձևը և հարմարվել են կարճ կտուց ունեցող «ամենակեր» թռչունների կողմից փոշոտմանը՝ իրենց սովորական նեկտարի մասնագիտացված փոշոտողների փոխարեն», - նշել են գիտնականները։