Աֆրիկյան եղբայրներ․ հայ բարերարներ, որոնք իրենց հետքն են թողել Երևանի պատմության մեջ
50
Այսօր, 23:12
19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի Երևանի հասարակական ու տնտեսական կյանքում նշանակալի դեր են ունեցել Աֆրիկյան եղբայրները՝ հայ մեծահարուստ վաճառականներ, ձեռնարկատերեր և բարերարներ։ Նրանք զբաղվել են առևտրով, ներդրումներ կատարել տարբեր ոլորտներում, մասնակցել քաղաքի կառավարման աշխատանքներին և իրենց միջոցներն ուղղել հասարակական նշանակության ծրագրերին: Աֆրիկյան ընտանիքի ներկայացուցիչները գործունեություն են ծավալել Երևանում, Թիֆլիսում և Բաքվում։ Նրանք Կովկասի հայ ձեռնարկատիրական միջավայրի հայտնի ներկայացուցիչներից էին։ Աֆրիկյանները Երևանում գինու և կոնյակի արտադրությամբ էին զբաղվում, հիմնել էին բամբակի մշակման ձեռնարկություն, պահածոների գործարան, թութունի վերամշակման արտադրություն, կտորեղենի խանութների ցանց: Եղբայրների գործունեությունը, սակայն, միայն բիզնեսով չէր սահմանափակվում․ նրանք կարևորում էին նաև քաղաքի ենթակառուցվածքների, կրթության և մշակույթի զարգացումը։ Նրանց ամենանշանակալի նախաձեռնություններից մեկը Երևանի ջրամատակարարման համակարգի ստեղծմանն աջակցելն էր։ 20-րդ դարասկզբին խմելու ջրի հասանելիությունը քաղաքի բնակիչների համար լուրջ խնդիր էր։ Աֆրիկյան եղբայրները ներգրավված էին ջրմուղի կառուցման նախաձեռնության մեջ, որի արդյունքում 1911 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Կաթնաղբյուրից ջուրը հասավ Երևան։ Դա կարևոր իրադարձություն էր քաղաքի կյանքում և հիմք դարձավ ջրամատակարարման համակարգի հետագա զարգացման համար։Աֆրիկյանների գերդաստանը Եղբայրները ֆինանսական աջակցություն են ցուցաբերել նաև հայկական կրթական հաստատություններին։ Նրանց նվիրատվություններից օգտվել են Երևանի Գայանյան և Մարիամյան դպրոցները, ինչպես նաև այլ կրթական ու մշակութային նախաձեռնություններ։ Այս աջակցությունը նպաստել է հայկական կրթօջախների գործունեության շարունակականությանը և հասարակական կյանքի աշխուժացմանը։Աֆրիկյանների գերդաստանը Աֆրիկյանների անունը կապված է նաև Երևանի կենտրոնում գտնվող պատմական շենքի՝ Աֆրիկյանների ակումբի հետ։ 19-րդ դարի վերջին կառուցված շենքը ժամանակին եղել է մտավորականների, գործարարների և հասարակական գործիչների հանդիպման վայր։ Այստեղ կազմակերպվել են հավաքներ, քննարկումներ և հանդիպումներ, որոնք կարևոր տեղ են ունեցել քաղաքի հասարակական կյանքում։ 1926 թ. շենքը պետականացվել է խորհրդային իշխանությունների կողմից և տրամադրվել Ազգային անվտանգության ծառայությանը։ Ավելի ուշ այն վերածվել է բազմաբնակարան շենքի, ուր բնակություն են հաստատել մոտ 30 ընտանիք։ Աֆրիկյանների ակումբԽորհրդային տարիներին ակումբի շենքի նկուղային հարկերում են բանտարկվել իշխանությունների կողմից հետապնդվող մի շարք մարդիկ, որոնց մեջ է եղել բանաստեղծ Եղիշե Չարենցը: Աֆրիկյանների ակումբի շենքն ապամոնտաժվել է 2014 թ. հուլիսին։ Աֆրիկյան եղբայրների գործունեությունը Երևանի պատմության մեջ առանձնանում է ոչ միայն տնտեսական հաջողություններով, այլև քաղաքի զարգացմանն ուղղված նախաձեռնություններով։ Ջրամատակարարման բարելավումից մինչև կրթական և մշակութային ծրագրերի աջակցություն՝ նրանց ներդրումը դարձել է մայրաքաղաքի պատմության ուշագրավ էջերից մեկը։