«Տարբեր երկրներում գործում են «սոցփաթեթին» նմանվող երաշխիքների մոդելներ»․ Հրայր Կամենդատյան

Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Աշխարհի տարբեր երկրներում պետական ծառայողների համար գործում են Հայաստանի «սոցփաթեթին» նմանվող կամ դրան փոխարինող սոցիալական երաշխիքների տարբեր մոդելներ: Սովորաբար դրանք կոչվում են պետական ծառայողների արտոնությունների փաթեթ (Civil Service Benefits / Employee Perks):
Ըստ կառուցվածքի և մոտեցումների՝ միջազգային փորձը բաժանվում է հետևյալ հիմնական մոդելների․
1. Ճկուն նպաստների մոդել (Cafeteria Plans) - ԱՄՆ և Կանադա
ԱՄՆ-ում և Կանադայում լայնորեն տարածված է «Կաֆետերիա» (Flexible Benefits) համակարգը: Պետությունը յուրաքանչյուր աշխատակցի հատկացնում է որոշակի բյուջե կամ միավորներ, և աշխատակիցն ինքն է ընտրում իրեն անհրաժեշտ ծառայությունները․
Health Savings Account (HSA) / FSA: Հատուկ հաշիվներ առողջապահական ծախսերի կամ երեխաների խնամքի/կրթության համար:
Student Loan Repayment Program: Պետական հիմնարկը մասնակի կամ ամբողջությամբ մարում է աշխատակցի ուսանողական վարկերը:
Commuter / Transit Benefits: Հանրային տրանսպորտով երթևեկելու կամ ավտոկայանատեղի փոխհատուցում:
Wellness & Fitness: Մարզասրահների անդամավճարների փոխհատուցում:
2. Ուղղակի ծառայությունների և բարձր կենսաթոշակի մոդել — Եվրոպական Միություն (Ֆրանսիա, Գերմանիա, Բելգիա)
Եվրոպական երկրներում պետական ծառայողները (նաև ԵՄ կառույցների աշխատակիցները) ունեն հատուկ կարգավիճակ․
Հատուկ բժշկական ապահովագրություն (JSIS / Mutuelle): Պետական աշխատողներն ու նրանց ընտանիքի անդամներն ստանում են բժշկական ծախսերի 80–100% փոխհատուցում:
Կրթական նպաստներ (Education Allowance): Երեխաների դպրոցական կամ նախադպրոցական կրթության ծախսերի լրիվ կամ մասնակի ծածկույթ:
Արձակուրդային լրավճարներ (Vacation Pay / Holiday Allowance): Տարեկան արձակուրդ գնալիս աշխատակցին վճարվում է լրացուցիչ 13-րդ կամ 14-րդ աշխատավարձ՝ հանգստի կազմակերպման համար:
Արտոնյալ կենսաթոշակային համակարգ: Պետական ծառայողներն ստանում են վերջին աշխատավարձի մինչև 70%-ի չափով պետական կենսաթոշակ:
3. Վաուչերային և սանատոր-կուրորտային մոդել — Ռուսաստան և ԱՊՀ երկրներ
Ռուսաստանում, Ղազախստանով և մի շարք այլ ԱՊՀ երկրներում գործում է խառը մոդել․
Կամավոր առողջապահական ապահովագրություն: Կամավոր բժշկական ապահովագրության փաթեթներ պետական աշխատողների համար:
Սանատոր կուրորտային: Պետական ծառայողներին և ուժայինների աշխատակիցներին հատկացվում են անվճար կամ զգալի զեղչերով ուղեգրեր (վաուչերներ) դեպի պետական առողջարաններ և հանգստյան տան հաստատություններ:
Ճանապարհածախսի փոխհատուցում: Տարին մեկ անգամ դեպի հանգստի վայր և հետադարձ տրանսպորտային (ավիա/երկաթգծային) ծախսերի լրիվ փոխհատուցում:
4. Ասիական մոդել (Բնակարանային և ընտանեկան աջակցություն) — Սինգապուր, Ճապոնիա
Բնակարանային աջակցություն (Housing Allowance): Աշխատակիցներին տրամադրվում է ցածր տոկոսադրույքով պետական հիպոթեք կամ բնակարանի վարձակալության ուղղակի սուբսիդավորում:
Ընտանեկան նպաստներ (Family/Child Support): Յուրաքանչյուր խնամարկյալի (երեխա, ծեր ծնող) համար սահմանվում են ամսական լրացուցիչ վճարներ»: