«Պղնձի համաշխարհային գների աճը ՀՀ տնտեսության վրա թողնում է ուղղակի ազդեցություն»․ Հրայր Կամենդատյան

Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Պղնձի համաշխարհային գների աճը Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի և տնտեսության վրա թողնում է ուղղակի, դրական և չափելի ազդեցություն, քանի որ պղնձի խտանյութը ՀՀ արտահանման առանցքային ապրանքատեսակներից է:
1. Բյուջետային եկամուտների ուղղակի աճ (Ռոյալթի և հարկեր)
Ռոյալթիի (բնօգտագործման վճարի) ավելացում. ՀՀ-ում ընդերքօգտագործողների համար գործում է ռոյալթիի հաշվարկման պրոգրեսիվ դրույքաչափ, որը կապված է իրացման շրջանառության և շահութաբերության հետ: Պղնձի միջազգային գնի աճին զուգահեռ՝ ռոյալթիի դրույքաչափը մեխանիկորեն բարձրանում է, ինչը ապահովում է հարկային մուտքերի կտրուկ աճ:
Շահութահարկ և եկամտային հարկ. Գների բարձրացումը մեծացնում է խոշոր հանքարդյունաբերողների (մասնավորապես՝ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի) զուտ շահույթը, ինչի արդյունքում ավելանում են պետբյուջե վճարվող շահութահարկի ծավալները:
Պետական մասնաբաժնի դիվիդենտներ. ՀՀ կառավարությունը ԶՊՄԿ-ում ունի մասնաբաժին, որի արդյունքում բարձր շահութաբերության տարիներին պետական բյուջե են մուտքագրվում լրացուցիչ շահութաբաժիններ (դիվիդենտներ):
2. Մակրոտնտեսական և արտաքին հատվածի ազդեցությունը
Արտահանման ծավալներ և ընթացիկ հաշիվ. Պղնձի գների աճը մեծացնում է արտահանման ընդհանուր դոլարային արժեքը, ինչը բարելավում է ՀՀ առևտրային հաշվեկշիռը և կրճատում ընթացիկ հաշվի պակասորդը:
Արտարժույթի մուտք և դրամի փոխարժեք. Հանքարդյունաբերողների ավելացած արտարժութային հասույթը մեծացնում է դոլարի առաջարկը ներքին շուկայում: Սա նպաստում է ազգային արժույթի (AMD) ամրապնդմանը կամ կայունացմանը, ինչը, մի կողմից, զսպում է ներմուծվող ինֆլյացիան, մյուս կողմից՝ որոշակիորեն ճնշում այլ արտահանող ոլորտների մրցունակությունը:
3. Ռիսկեր և «Հումքային կախվածություն»
Ուղեկցող մարտահրավերներ
Բյուջեի ծախսեր․ լրացուցիչ եկամուտները թույլ են տալիս ֆինանսավորել կապիտալ ծրագրեր և սոցիալական ծախսեր: Գների հնարավոր անկման դեպքում առաջանում է բյուջետային ճեղքվածք (deficits): Տնտեսության չափից շատ կախվածություն հումքային տատանումներից («հոլանդական ախտանիշ»):