«Գազպրոմ»-ի նկատմամբ 18 միլիարդ եվրոյի հայց է ներկայացվել եվրոպական երկրների գազն անջատելու համար

The Moscow Times-ը գրում է. «Եվրոպան սառեցնելու անհաջող փորձը՝ արևմտյան երկրներ գազի մատակարարումների դադարեցման միջոցով, «Գազպրոմին» կանգնեցրել է իր ձեռքի տակ եղած կանխիկ գումարի գրեթե կրկնակի չափով դատական ​​հայցերի առաջ»:

Ընդհանուր առմամբ, եվրոպացի հաճախորդները ռուսական ընկերության դեմ 18 միլիարդ եվրոյի պահանջներ են ներկայացրել: Այս մասին են վկայում ռուսական դատարանների դատական ​​գործերում առկա տվյալները, որոնց «Գազպրոմը» հակընդդեմ հայցեր է ներկայացրել՝ Ռուսաստանից դուրս իր դեմ վարույթ վարելու արգելքի մասին։

«Ինտերֆաքս»-ի փոխանցմամբ՝ «Գազպրոմ»-ը ներկայացրել է ընդհանուր առմամբ 13 հակընդդեմ հայց, նույնքան էլ ներկայացվել է նրա դեմ։ Սանկտ Պետերբուրգի և Լենինգրադի մարզի արբիտրաժային դատարանն արդեն 9 հայցով կատարողական թերթիկ է տվել։

«Գազպրոմի» դեմ ամենամեծ հայցը ներկայացրել է գերմանական Uniper կոնցեռնը, որը նախկինում «Գազպրոմ»-ի գլխավոր հաճախորդն էր Գերմանիայում և «Հյուսիսային հոսք 2» նախագծի համաներդրողը: Ընկերությունը, որը տարեկան 20 միլիարդ խորանարդ մետր գազ է գնել Ռուսաստանից, պահանջել է 14,312 միլիարդ եվրոյի փոխհատուցում ռուսական մատակարարումների դադարեցումից առաջացած կորուստների համար։ 2024 թվականի հունիսին Ստոկհոլմի արբիտրաժային դատարանն ամբողջությամբ բավարարել է նրա հայցը։

Լեհական Europol Gaz կոնցեռնը, որը կառավարում էր Յամալ-Եվրոպա գազատարի լեհական հատվածը, «Գազպրոմ»-ից պահանջել է 1,547 մլրդ եվրո։ 305 միլիոն եվրոյի հայց ներկայացրել է ֆրանսիական Engie-ն, իսկ 575 միլիոն եվրոյի՝ ավստրիական OMV-ն, որը շարունակել է ռուսական գազ գնել մինչև 2024 թվականի վերջ։

Չեխիայում CEZ էներգետիկ խումբը 58 մլն եվրոյի հայց է ներկայացրել դատարան, իսկ Սլովակիայում համապատասխանաբար 9 և 4 մլն եվրո պահանջներ են ներկայացրել ZSE Energia-ն և Vychodoslovenska energetika-ն: Էներգակիրների շվեյցարական DXT Commodities (385 միլիոն եվրո) և Axpo Solutions (623 միլիոն եվրո) ընկերությունները «Գազպրոմ»-ից ընդհանուր առմամբ պահանջել են ավելի քան 1 միլիարդ եվրո:

«Գազպրոմ»-ի դեմ պահանջների ընդհանուր գումարը գրեթե հավասար է բոլոր արտաքին շուկաներ գազի վաճառքից նրա մաքուր եկամուտին. տարեկան 10 միլիարդ դոլար՝ Եվրոպա և Թուրքիա արտահանումից, 7 միլիարդ դոլար՝ Չինաստան և 2 միլիարդ դոլար՝ ԱՊՀ երկրներ և Կենտրոնական Ասիա արտահանումից, ըստ BCS-ի:

«Գազպրոմ»-ի կանխիկ պահուստներն իր հաշիվներում, ըստ ՖՀՄՍ-ի հաշվետվության, հազիվ են բավարարում պահանջների կեսը ծածկելու համար. 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ ընկերությունն ուներ 933 միլիարդ ռուբլի դրամական միջոցների և դրանց համարժեքների տեսքով կամ 10,5 միլիարդ դոլար Ռուսաստանի Դաշնության Կենտրոնական բանկի ընթացիկ փոխարժեքով:

Պատերազմի սկսվելուց անմիջապես հետո Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը եվրոպական երկրներից պահանջեց ̀«Գազպրոմ»-ի գազի համար վճարել «ռուբլով», իսկ որոշ հաճախորդների մերժումից հետո նա կտրուկ նվազեցրեց հոսքը «Հյուսիսային հոսքով»: 10 միլիարդ դոլար արժողությամբ գազատարի պայթյունից հետո «Գազպրոմ»-ի արտահանումը եվրոպական երկրներ անկում է ապրել մինչև 1970-ականների երկրորդ կեսին եղած մակարդակը՝ 28,3 միլիարդ խորանարդ մետր 2023 թվականին:

Անցյալ տարի «Գազպրոմ»-ի մատակարարումները Եվրոպա փոքր-ինչ ավելացան՝ հասնելով 32 միլիարդ խորանարդ մետրի՝ մնալով գրեթե 6 անգամ ցածր, քան 2018-19 թվականների ռեկորդային մակարդակը. այնուհետև պոմպային մատակարարումները հասել են տարեկան 175-180 միլիարդ խորանարդ մետրի:

2025 թվականի հունվարի 1-ից Ուկրաինայի տարածքով գազի մատակարարումը դադարեցվել է, և «Գազպրոմ»-ի միակ ճանապարհը դեպի Եվրոպա մնացել է «Թուրքական հոսքը»: Reuters-ի փոխանցմամբ՝ հունվարին «Թուրքական հոսք»-ով դեպի ԵՄ արտահանումը հասել է ամսական ռեկորդային 1,54 միլիարդ խորանարդ մետրի։