«Կյանքը նեոլիթում». մի քանի հազարամյա կացարանի օրինակներ՝ Եղեգնաձորի թանգարանում

Վայոց Ձորի մարզի Եղեգնաձոր քաղաքի Երկրագիտական թանգարանը, բացի իր բուն ցուցադրությունից, վերջին տարիներին այցելուներին ներկայանում է նաև հետաքրքիր մի նախագծով։ 2020թ-ին թանգարանը մասնակցել է ՀՀ Կրթության, Գիտության և Մշակույթի նախարարության հայտարարած դրամաշնորհային ծրագրին՝ իր «Կյանքը Նեոլիթում» նախագծով և շահել այն։

Ըստ այդ նախագծի, թանգարանի բակում կառուցվել են նեոլիթյան երկու կացարան, որոնց բնօրինակները Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված նեոլիթյան ժամանակաշրջանին վերաբերող բնակատեղիներից է վերցված։ Կլոր հատակագծով կացարանների պատերի համար օգտագործվել են հատուկ աղյուս, իսկ տանիքը ծածկվել է մշակված եղեգով, ինչպես նեոլթիյան ժամանակներում։

Կացարանների կենտրոնում տեղադրվել են նաև սրբազան օջախների նմանօրինակները։

Այդ օջախները հնադարյան մարդու կյանքում կարևոր դեր են կատարել, դրանք եղել են կացարանի սրբազան հատվածը, որտեղ մարդը իրականացրել է ծեսեր, ինչպես նաև օգտագործել է կենցաղային նպատակներով։ Հատուկ այս ծրագրի համար կավագործ վարպետները պատրաստել են կճուճներ, խեցանոթներ, հյուսվել են եղեգնյա ցանցեր և տարաներ, որոնք ցուցադրվում են կացարանների ներսում։ Ի դեպ, նախագծի շրջանակներում այցելուները հնարավորություն ունեն նաև կրել նեոլիթյան մարդու տարազ, իսկ հետագայում, նախատեսվում է նաև հնարավորություն ստեղծել նեոլիթյան սննդի պատրաստման և համտեսման համար։

Նախագծի հիմնական նպատակն է թանգարանի այցելուներին ծանոթացնել նեոլիթյան մարդու նիստ ու կացին, առօրյային ու վարած տնտեսությանը։

Նեոլիթյան կացարանների այս օրիկնակները բացառիկ են, քանի որ Հայաստանի որևէ այլ թանգարանում չկան հնագույն կացարանների նման վերակազմություններ, որոնք թույլ կտան այցելուներին անմիջապես առնչվել նեոլիթյան կյանքին ու մշակույթին։