Բագրատունի արքայազն եղբայրների քանդակը՝ Երևանի սրտում

Երևանի Պատմության թանգարանի մուտքի մոտ այցելուները կարող են տեսնել հետաքրքիր մի հարթաքանդակ, որտեղ պատկերված են Բագրատունի արքայազներ Գուրգենը (Կյուրիկե) ու Սմբատը։ Իրար առջև կանգնած արքայազները իրենց ձեռքերի մեջ պահում են եկեղեցու փոքրիկ մակետ։

Թանգարանի առջև տեղադրված այս քանդակը կրկնօրինակված է Սանահնի վանքի Սբ Ամենափրկիչ եկեղեցու (10-րդ դար) արևելյան պատին տեղադրված նույն հարթաքանդակի բնօրինակից։
Եկեղեցին 10-րդ դարում կառուցել է Խոսրովանույշ թագուհին իր որդիների արևշատության համար։ Այստեղ Գուրգենն ու Սմբատը դեռևս արքայազներ են, հետևաբար նրանք հանդերձանքով իրարից չեն տարբերվում:

Եղբայրները կրում են իշխանական վերնազգեստ, տեղական իշխանական գլխարկ, որոնք եռանկյունաձև բարձրանում են վեր և հետո իջնում ականջներին, գլխարկի տակից երևում են մազերի խոպոպները: Նրանց աչքերը նշաձև են և ուռուցիկ:
Այս քանդակի ստեղծումից մի քանի տարի անց՝ 977 թվականին, երբ Սմբատը կդառնա Հայոց Տիեզերակալ թագավոր, իսկ Գուրգենը՝ Կյուրիկյան թագավորության հիմնադիրը, նմանատիպ քանդակ է տեղադրվում նաև Հաղպատի Սբ Նշան եկեղեցու պատին, սակայն այստեղ Սմբատն արդեն թագավորական հանդերձանքով է պատկերված։ Այստեղ Սմբատը պատկերված է չալմայով, իսկ չալմա կրելը այն ժամանակ հանդիսանում էր Անիի թագավորների իրավունքը միայն։
Ըստ պատմության՝ եղբայրները մահացել են նույն տարում ՝ 989 թվականին։ Թեև գտնվելով արաբական լծի տակ, նրանց օրոք Հայաստանի մշակույթը մեծ վերելք է ապրել, կառուցվեցին բազմաթիվ եկեղեցիներ, դպրոցներ, կամուրջներ, քաղաքներ, պարիսպներ և այլն: