Տնտեսագետ Տիգրան Ջրբաշյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Պետական որոշումների որակը․ շարունակություն Նախորդ հրապարակման մեջ խոսել էի պետական որոշումների նախապատրաստման և ընդունման որակի մասին։ Մեկնաբանություններում իրավացիորեն բարձրացվեցին նաև որոշումների իրականացման, պետական համակարգի կարողությունների և երկարաժամկետ մտածողության հետ կապված հարցերը։ Այս առումով բավական հետաքրքիր է 2026 թվականի Chandler Good Government Index-ում Հայաստանի պատկերը։ Ընդհանուր վարկանիշում Հայաստանը 133 երկրների շարքում զբաղեցնում է 64-րդ տեղը։ Սակայն շատ ավելի խոսուն է երկու ցուցանիշների միջև եղած կտրուկ հակադրությունը․ տվյալների հավաքագրման և օգտագործման կարողություն՝ 45-րդ տեղ, երկարաժամկետ տեսլական՝ 112-րդ տեղ։ Այսինքն՝ տվյալների հետ աշխատելու առումով Հայաստանը համեմատաբար լավ դիրքում է, բայց այդ տվյալները երկարաժամկետ նպատակների, ռազմավարական առաջնահերթությունների և զարգացման հստակ ուղղության վերածելու կարողությամբ՝ շատ ավելի ցածր։ Այլ կերպ ասած՝ տվյալներ ունենալը դեռ չի նշանակում հասկանալ, թե ուր պետք է գնալ և ինչպես հասնել այնտեղ։ Տարածաշրջանային համեմատությունն այս հակադրությունն ավելի տեսանելի է դարձնում։ 2026 թվականի ընդհանուր վարկանիշում՝ • Վրաստանը 43-րդն է, • Ադրբեջանը՝ 57-րդը, • Հայաստանը՝ 64-րդը։ Սակայն առանձին ցուցանիշների համեմատությունն ավելի հետաքրքիր է։ Տվյալների հավաքագրման և օգտագործման կարողություն • Վրաստան՝ 44-րդ տեղ, • Հայաստան՝ 45-րդ տեղ, • Ադրբեջան՝ 82-րդ տեղ։ Երկարաժամկետ տեսլական • Ադրբեջան՝ 5-րդ տեղ, • Վրաստան՝ 32-րդ տեղ, • Հայաստան՝ 112-րդ տեղ։ Պետական քաղաքականությունների իրականացում • Վրաստան՝ 37-րդ տեղ, • Հայաստան՝ 68-րդ տեղ, • Ադրբեջան՝ 68-րդ տեղ։ Պետական մարմինների միջև համակարգում • Վրաստան՝ 24-րդ տեղ, • Հայաստան՝ 75-րդ տեղ, • Ադրբեջան՝ 75-րդ տեղ։ Բյուրոկրատիայի որակ • Վրաստան՝ 25-րդ տեղ, • Հայաստան՝ 104-րդ տեղ, • Ադրբեջան՝ 104-րդ տեղ։ Այս համեմատությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի խնդիրը միայն տվյալների կամ ժամանակակից տեխնոլոգիական գործիքների պակասը չէ։ Մենք կարող ենք ունենալ տեղեկատվություն և այն մշակելու կարողություն, բայց եթե չկան երկարաժամկետ տեսլական, հստակ ռազմավարական նպատակներ, պետական մարմինների միջև արդյունավետ համակարգում և որոշումները կյանքի կոչելու կարողություն, այդ ամենն ինքնաբերաբար չի վերածվում լավ պետական քաղաքականության։ Միաժամանակ Ադրբեջանի՝ երկարաժամկետ տեսլականի ցուցանիշով 5-րդ տեղը պետք է զգուշությամբ մեկնաբանել։ Նման բարձր արդյունքը մասամբ կարող է բացատրվել կառավարման խիստ կենտրոնացված համակարգով, որտեղ հնարավոր է երկար ժամանակ պահպանել նույն առաջնահերթությունները, արագ կենտրոնացնել ռեսուրսները և ավելի քիչ կախված լինել քաղաքական համաձայնեցումներից կամ ընտրական ցիկլերից։ Սակայն երկարաժամկետ ուղղություն ունենալը դեռ չի նշանակում, որ այդ ուղղությունը ճիշտ է, ձևավորվել է հանրային լայն քննարկման արդյունքում կամ համապատասխանում է հասարակության բոլոր խմբերի շահերին։ Պատահական չէ, որ նույն ինդեքսում Ադրբեջանը էթիկական առաջնորդության ցուցանիշով ընդամենը 123-րդ տեղում է։ Հետևաբար, որևէ առանձին ցուցանիշ չի կարելի դիտարկել ամբողջ պատկերից կտրված։ Պետական որոշման որակը նույնպես չի կարելի գնահատել միայն նրանով, թե որքան արագ է այն ընդունվել, ինչ կարճաժամկետ արդյունք է տվել կամ ինչ հանրային արձագանք է ստացել։ Ավելի կարևոր է հասկանալ՝ • ճի՞շտ է ձևակերպված խնդիրը, • դիտարկվե՞լ են իրատեսական այլընտրանքները, • գնահատվե՞լ են հնարավոր և երկարաժամկետ հետևանքները, • իրագործելի՞ է ընտրված լուծումը, • և որքանո՞վ է այն համապատասխանում երկրի ռազմավարական նպատակներին։ Այս վարկանիշը, իհարկե, չի գնահատում որևէ առանձին պետական որոշում և վերջնական դատավճիռ չէ։ Սակայն այն բավական հստակ ազդակ է տալիս․ Հայաստանի հիմնական խնդիրներից մեկը ոչ այնքան տվյալների պակասն է, որքան դրանք երկարաժամկետ տեսլականի, համակարգված քաղաքականության և իրագործելի որոշումների վերածելու կարողությունը։ Արհեստական բանականության և տվյալների վերլուծության նոր գործիքները կարող են այս աշխատանքը դարձնել շատ ավելի արագ և արդյունավետ։ Բայց տեխնոլոգիան կարող է օգնել ռազմավարական մտածողությանը, ոչ թե փոխարինել դրա բացակայությունը։ Ինդեքսի մեթոդաբանությունը՝ այստեղ։ Այս նյութի պատրաստման ընթացքում օգտագործվել են արհեստական բանականության գործիքներ»:
