«Քաղաքացին հայտարարագրման պահանջն ընկալում է որպես ճնշման դրսևորում»․ Դավիթ Անանյան

ՊԵԿ նախկին ղեկավար Դավիթ Անանյանը գրում է․ «Ֆիզիկական անձանց եկամուտների համատարած հայտարարագրման ռեֆորմը, որը պետք է մաս կազմեր համապարփակ ռազմավարական վերափոխումների, ի սկզբանե ենթադրում էր համակարգային փոխկապակցվածություն (այն նախատեսվում էր ներդնել բաժնետիրական ընկերությունների կանոնակարգման բարեփոխումների, դրանց պարտադիր ցուցակման իրավական պահանջների սահմանման, արժեթղթերի շուկայի կայացմանն ուղղված ինստիտուցիոնալ աջակցության, հանրային հետաքրքրության օբյեկտ հանդիսացող ընկերությունների իրավական կարգավիճակի հստակեցման, կորպորատիվ հարկման համակարգերի սահմանման, բաժնետեր ֆիզիկական անձանց համար հայտարարագրման նոր ռեժիմների սահմանման և այլ ռեֆորմների հետ միաժամանակ):
Սակայն ամբողջականության բացակայության պայմաններում հայտարարագրման ռեֆորմը կտրվեց իր ռազմավարական համատեքստից և վերածվեց ինքնանպատակ վարչական պրակտիկայի։ Ավելին՝ այն իրականացվեց առանց բավարար ինստիտուցիոնալ պատրաստվածության ու հանրային նախապատրաստման, ինչը բերեց լրջագույն սոցիալ-հոգեբանական դիմադրության։
Այս պարագայում քաղաքացին հայտարարագրման պահանջը չտեսավ որպես արդարության և թափանցիկության գործիք, այլ՝ որպես վերահսկողության և ճնշման դրսևորում։ Բացատրական աշխատանքի բացակայությունը, թվային հարթակների խոցելիությունն ու պետական մարմինների սպասարկման սահմանափակ կարողությունները էլ ավելի խորացրին հանրային տարակուսանքն ու դիմադրությունը։
Արդյունքում՝ իշխանությունն ստացավ ոչ թե հարկաբյուջետային կարգապահության ամրապնդում, այլ՝ հանրային վստահության նոր ճգնաժամ։
Հիմա, որքան էլ փորձ արվի կոսմետիկ ճշգրտումներով մեղմել հետևանքները, առանց ռազմավարական շրջանակի վերակառուցման՝ արդյունքը կմնա նույնը՝ միգուցե որոշ տեխնիկական բարելավումներով։ Սակայն, ակնհայտորեն, տեխնիկական լավացումը երբեք չի փոխարինում համակարգային արդարությանը։
Հետևաբար, փոխանակ փորձել մեկ առ մեկ բարեփոխել բեկորները, անհրաժեշտ է վերադառնալ ամբողջականության սկզբունքին՝ սկսելով նոր տնտեսական մտածելակերպի և կառուցվածքային փոփոխությունների շուրջ հասարակության հետ ազնիվ զրույց-քննարկումներից:
Ակնհայտ է, որ Հայաստանին անհրաժեշտ են համակարգային տնտեսական ռեֆորմներ, ոչ թե մասամբ արտագրած ու հատվածաբար ներդրված մեխանիզմներ։ Եվ այդ մեծ և խորքային փոփոխությունները դեռ առջևում են, դրանք իրականացվելու են: Բայց նման ռեֆորմների հիմքը պետք է լինի քաղաքական ազնվությունն ու ինստիտուցիոնալ համարձակությունը, որը հնարավոր է միմիայն քաղաքական նոր միջավայրում՝ իշխանափոխությունից հետո»: