Միջնադարյան փայտարվեստի բացառիկ օրինակներից մեկը՝ Սևանավանքի Սբ Առաքելոց եկեղեցու դուռը

Հայկական միջնադարյան փայտագործական արվեստի ամենագեղեցիկ օրինակներից է Սևանավանքի Սբ Առաքելոց եկեղեցու հարավային մուտքի դուռը, որն այժմ պահվում է Հայաստանի պատմության թանգարանում։ Արվեստի այս հրաշալի գործը արժեքավոր է ոչ միայն իր հարուստ պատկերագրությամբ և զարդաքանդակներով, այլ նաև ընդարձակ արձանագրությամբ, որի միջոցով իմանում ենք ստեղծման թվականը և այն անձանց անունները, ովքեր մասնակցել են դռան պատրաստմանը։
Արձանագրությունից հայտնի է, որ դուռը պատրաստվել է 1486 թ-ին՝ Սևանի Րաբունապետ Դանիելի պատվերով։ Դռան փորագրիչը Աբրահամ Րաբունապետն է, որը եղել է 15-րդ դարի բազմաշնորհ արվեստագետներից մեկը և հայտնի է նաև՝ որպես գրիչ, նկարիչ և կազմարար։
Ընկուզենուց պատրաստված դուռը միափեղկ է, ունի բազմաֆիգուր, սյուժետային տեսարաններ, քանդակազարդ շրջանակ։ Վերևում «Բարեխոսության» տեսարան է. պատկերված է Հիսուս Քրիստոսը՝ նստած Չորեքկերպյան գահին։ Կենտրոնական հատվածում «Հոգեգալուստի» տեսարան է, որտեղ ընդգրկված է նաև դռան պատվիրատուի՝ Դանիել Րաբունապետի պատկերը։ Իսկ ամենաներքևում փորագրված է մեծ վարդյակ։ Անչափ տպավորիչ է մշակված նաև դռան շրջանակը, որը հավաքված է տարբեր փայտերի կտորներից։ Շրջանակի վրա տեսնում ենք հյուսվածքով զարդաքանդակ, որը պահանջում է փայտի փորագրության լավատեղյակություն։ Առանձին քառակուսիների ներսում տեղավորված են թեթև և նրբագեղ արված խաչեր, ծաղիկների ոճավորված վեցյակներ, հավերժության խորհրդանիշներ և այլն։ Այս ամենից դուռը ստանում է տոնական շքեղություն՝ հիշեցնելով և խաչքարային արվեստ, և մանրանկարչություն։