Տիգրան Ջրբաշյանը՝ շահագործումից դուրս եկած մեքենաների խնդրի մասին

Տնտեսագետ Տիգրան Ջրբաշյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Հաշվառումից հանեցինք՝ նշանակում է մեքենան այլևս չկա՞։
Իհարկե՝ ոչ։
Մեքենան կարող է հանվել հաշվառումից, և այդ պահից, օրինակ, այլևս գույքահարկ չհաշվարկվի։ Բայց ֆիզիկապես մեքենան ոչ մի տեղ չի անհետանում։ Այն կարող է տարիներով մնալ բակում, ճանապարհի եզրին կամ գյուղում՝ աստիճանաբար վերածվելով մետաղի ջարդոնի և աղտոտելով մեր քաղաքներն ու գյուղերը։
Մեր՝ «Study on the Opportunity of an Inclusive Circular Economy for Armenia» հետազոտության շրջանակում անդրադարձել ենք նաև շահագործումից դուրս եկած մեքենաների (End-of-Life Vehicles — ELV) խնդրին։ Հայաստանում նման մեքենաների մի մասը մնում է բակերում և տարբեր ոչ ֆորմալ «ավտոմեքենաների գերեզմանոցներում», իսկ դրանցում եղած մետաղն ու այլ արժեքավոր նյութերը դուրս են մնում տնտեսական շրջանառությունից։ VALUE-CHAIN-ANALYSIS-–-Final-Report.pdf
Իսկ եթե փոխենք տրամաբանությունը՞։
Մեքենայի վերջնական հաշվառումից հանելը և գույքահարկի հաշվարկի դադարեցումը կապենք մեքենայի փաստացի ուտիլիզացման հետ։
Մեքենան հանձնում ես լիցենզավորված օպերատորին → ստանում ես ուտիլիզացման վկայական → մեքենան վերջնականապես հանվում է հաշվառումից → դադարում է գույքահարկի հաշվարկը։
Ուտիլիզացման վկայական չկա՞՝ գույքահարկը շարունակում է հաշվարկվել։
Այսինքն՝ եթե ուզում ենք, որ մեքենան այլևս գոյություն չունենա պետական համակարգի համար, այն պետք է դադարի գոյություն ունենալ ոչ միայն թղթի վրա, այլ նաև ֆիզիկապես՝ մտնելով օրինական ապամոնտաժման և վերամշակման համակարգ։
Ընդ որում, Հայաստանում մեքենաներից ստացվող մետաղական ջարդոնի վերամշակման հնարավորություն կա։ Խնդիրը շահագործումից դուրս եկած մեքենաները համակարգված հավաքելու, ապամոնտաժելու և այդ հոսքը վերամշակման հասցնելու մեխանիզմի մեջ է։ VALUE-CHAIN-ANALYSIS-–-Final-Report.pdf
Գուցե երբեմն շրջանաձև տնտեսության համար պետք չէ սկսել նոր ու թանկ գործարաններից։ Բավական է ճիշտ կապել հաշվառումը, հարկային համակարգը և ուտիլիզացումը։
Հ.Գ. Գրառումը պատրաստվել է մեր հետազոտության հիման վրա՝ AI-ի օգնությամբ»։