Մեքսիկայում հայտնաբերել են քարանձավ՝ նախակոլումբոսյան ժամանակաշրջանի ծիսական խեցեղենի պահոցով

Մեքսիկայի Անթրոպոլոգիայի և պատմության ազգային ինստիտուտի մասնագետները երկրի հարավում՝ Չիապաս նահանգի Սինտալապա համայնքի տարածքում, հայտնաբերել են քարանձավ՝ նախակոլումբոսյան ժամանակաշրջանի 13 ծիսական պահոցներով, որոնցում գտնվել է 179 արտեֆակտ։ Ինչպես հաղորդվում է գերատեսչության կայքում, սա տարածաշրջանում վերջին տասնամյակների կարևորագույն հնագիտական հայտնագործություններից մեկն է:

Մունդո-Սոկե անվանումը ստացած քարանձավը հայտնաբերել է տեղացի ուղեկցորդը։ Քարանձավի երկարությունը 100 մետր է, իսկ անտեղ մուտք գործելը չափազանց դժվար է՝ անհրաժեշտ է պարանով ավելի քան 10 մետր իջնել։ Ինստիտուտի մասնագետների կարծիքով՝ դա օգնել է դարեր շարունակ պահպանել տարածքն ամբողջական վիճակում և կանխել դրա թալանումը։

Քարանձավի ներսում հայտնաբերվել են ծիսական սափորներ և թասեր, որոնցից շատերը զարդարված են յագուարների, բվերի և օձերի պատկերներով։ «Սոկե ժողովրդի աշխարհայացքում այս երեք կենդանիները կապված են գիշերային աշխարհի և քարանձավների հետ․ յագուարը խորհրդանշում է խավարը և համարվում է ստորգետնյա աշխարհի պահապանը, բուն կապվում է գիշերվա և իմաստության հետ, իսկ օձը՝ ուժի և կյանքի ու մահվան շրջափուլի հետ»,— բացատրում է Չիապասում ինստիտուտի ստորաբաժանման գիտաշխատող Խոսուե Լոսադա Տոլեդոն։

Որոշ արտեֆակտներ զարդարված են սեյբա ծառի փշերի պատկերներով։ Այս ծառը տարածաշրջանի ժողովուրդների համար սրբազան է համարվում, և, ըստ փորձագետների, դա վկայում է քարանձավի ծիսական նշանակության մասին։ Լոսադա Տոլեդոյի խոսքով՝ այն, հավանաբար, օգտագործվել է անձրևների և բերրիության նպատակով իրականացվող ծեսերի համար։

Ինստիտուտի մասնագետները շարունակում են ուսումնասիրել քարանձավն ու այնտեղ հայտնաբերված արտեֆակտները։ Նախատեսվում է մանրամասն հետազոտել լավ պահպանված կերամիկական առարկաների ներքին հատվածները, որոնք կարող են պարունակել ծիսական նպատակներով օգտագործված նյութերի մնացորդներ։ Նախնական գնահատականների համաձայն՝ կերամիկայի նմուշները կարող էին պատրաստվել մ.թ. 600–900 թվականներին։