Մեքսիկայում հայտնաբերել են քարանձավ՝ նախակոլումբոսյան ժամանակաշրջանի ծիսական խեցեղենի պահոցով
![]() Մեքսիկայի Անթրոպոլոգիայի և պատմության ազգային ինստիտուտի մասնագետները երկրի հարավում՝ Չիապաս նահանգի Սինտալապա համայնքի տարածքում, հայտնաբերել են քարանձավ՝ նախակոլումբոսյան ժամանակաշրջանի 13 ծիսական պահոցներով, որոնցում գտնվել է 179 արտեֆակտ։ Ինչպես հաղորդվում է գերատեսչության կայքում, սա տարածաշրջանում վերջին տասնամյակների կարևորագույն հնագիտական հայտնագործություններից մեկն է: Մունդո-Սոկե անվանումը ստացած քարանձավը հայտնաբերել է տեղացի ուղեկցորդը։ Քարանձավի երկարությունը 100 մետր է, իսկ անտեղ մուտք գործելը չափազանց դժվար է՝ անհրաժեշտ է պարանով ավելի քան 10 մետր իջնել։ Ինստիտուտի մասնագետների կարծիքով՝ դա օգնել է դարեր շարունակ պահպանել տարածքն ամբողջական վիճակում և կանխել դրա թալանումը։ Քարանձավի ներսում հայտնաբերվել են ծիսական սափորներ և թասեր, որոնցից շատերը զարդարված են յագուարների, բվերի և օձերի պատկերներով։ «Սոկե ժողովրդի աշխարհայացքում այս երեք կենդանիները կապված են գիշերային աշխարհի և քարանձավների հետ․ յագուարը խորհրդանշում է խավարը և համարվում է ստորգետնյա աշխարհի պահապանը, բուն կապվում է գիշերվա և իմաստության հետ, իսկ օձը՝ ուժի և կյանքի ու մահվան շրջափուլի հետ»,— բացատրում է Չիապասում ինստիտուտի ստորաբաժանման գիտաշխատող Խոսուե Լոսադա Տոլեդոն։ Որոշ արտեֆակտներ զարդարված են սեյբա ծառի փշերի պատկերներով։ Այս ծառը տարածաշրջանի ժողովուրդների համար սրբազան է համարվում, և, ըստ փորձագետների, դա վկայում է քարանձավի ծիսական նշանակության մասին։ Լոսադա Տոլեդոյի խոսքով՝ այն, հավանաբար, օգտագործվել է անձրևների և բերրիության նպատակով իրականացվող ծեսերի համար։ Ինստիտուտի մասնագետները շարունակում են ուսումնասիրել քարանձավն ու այնտեղ հայտնաբերված արտեֆակտները։ Նախատեսվում է մանրամասն հետազոտել լավ պահպանված կերամիկական առարկաների ներքին հատվածները, որոնք կարող են պարունակել ծիսական նպատակներով օգտագործված նյութերի մնացորդներ։ Նախնական գնահատականների համաձայն՝ կերամիկայի նմուշները կարող էին պատրաստվել մ.թ. 600–900 թվականներին։ |

Starship-ն առաջին անգամ վերադարձել է մեկնարկային հարթակ՝ բռնվելով մեխանիկական «ձեռքեր»-մանիպուլյատորներով (լուսանկար, տեսանյութ)
85516.11.2026, 01:19
Հնագետներն Իսպանիայում հին հռոմեական արդյունաբերական մասշտաբի գինեգործության հետքեր են հայտնաբերել
42215.11.2026, 17:01
Հնագետները 5000 տարվա ութ հաց են հայտնաբերել, որոնք հրաշքով փրկվել են հրդեհից
49215.11.2026, 16:25
ԴՆԹ-ի վերլուծությունը բացահայտել է հին Իսպանիայում թաղված երկու մարդկանց միջև ազգակցական կապը
46108.11.2026, 18:49
Իսպանիայում հնագետները 19 հազար տարվա վաղեմության 280 ժայռապատկեր են հայտնաբերել
45008.11.2026, 17:01
Լիանա Խաչատրյանը դարձել է Միկրոէլեկտրոնիկայի 21-րդ միջազգային օլիմպիադայի հաղթողը
22506.11.2026, 00:36
