«Արդյո՞ք Ֆրիկն ուսանել է Գլաձորում». Կարեն Մաթևոսյան

Մատենադարանի գիտական գծով փոխտնօրեն Կարեն Մաթևոսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում լուսանկար է հրապարակել ու գրելԱրդյո՞ք Ֆրիկը, որը մեր միջնադարյան գրականության մեջ սոցիալական, քննադատական սուր բովանդակությամբ գործեր գրած ամենահայտնի բանաստեղծն է, ուսանել է Գլաձորում։ Ժամանակին այդպիսի ենթադրություն է արել Գարեգին Հովսեփյանը (նշանավոր հայագետ և Կիլիկիո կաթողիկոս), որի համար հիմք է ծառայել Ֆրիկի գործերից մեկի վերնագրում եղած նշումը, թե այն գրել է «ի վանս բանասիրաց», որն ուսումնասիրողը նույնացնում է Գլաձորի հետ (Խաղբակեանք... Բ. հրատ., էջ 256)։ Պետք է ասել, որ Գլաձորի ուսուցչապետ Եսայի Նչեցին 1297 թ. մի նամակի տակ ստորագրելով՝ իր մասին գրում է. «Ես Եսայի՝ կրտսեր բանասիրաց…»։ Այդպես է իրեն կոչում նաև Գլաձորի հաջորդ ուսուցչապետ Տիրատուր Կիլիկեցին. «Ես՝ յետինս ի բանասիրաց՝ Տիրատուր»։ Իսկ գլաձորցի գրիչ Հունանն իր մասին ասում է «ես՝ յետինս ի յաշակերտս բնասիրաց...»։ Այս վկայությունները համոզում են, որ Գարեգին Հովսեփյանի ենթադրությունը ճիշտ է։
Ես այս հարցին անդրադարձել եմ Մխիթար Երզնկացու՝ 1314 թ. Գլաձորում գրած ձեռագրի չափածո հիշատակարանի առիթով (այդ նույն ձեռագրում Մխիթարի բարեկամ Թորոս Տարոնացին պատկերել է նրան՝ իր գրած մեկ այլ հիշատակարանի մոտ, տե՛ս վերատպությունը, որը վերցված է Ղ. Ալիշանի Սիսականից).
«Որք ընթերցմամբ հայիք ի սա
Եւ հանդիպիք գանձու սորա,
Տես թէ քանի՜ աշխատեցայ։
Ես՝ Մխիթար գրիչ սորա.
Թուղթս անկոկ ու գրիչ չկայ,
Աւուրքըս ցուրտ ու պարզկա,
Չարտախս բարձր ու կրակ չկայ,
Դոներս չոր ու սպաս չկայ,
Եւ այս Գլաձորն ո՞վ գիտենայ,
Ես յոյժ նեղած ու ճար չկայ... »։
Կարծում եմ ֆրիկյան ոճը նկատելի է։ Սակայն, պետք է ասել, որ Մխիթար Երզնկացու կյանքը Գլաձորում այնքան էլ ծանր չի եղել, դատելով մյուս հիշատակարաններից։ Այս և Գլաձորի առօրեականության պատմության մի քանի այլ դրվագի անդրադարձել եմ իմ գրքում, որն ավատման փուլում է»։