«Ցանկացած երկիր կհպարտանար այսպիսի հսկայական հնավայրով». Ավետիք Չալաբյան

«ՀայաՔվե»-ի համահիմնադիր Ավետիք Չալաբյանը գրել է. «Այսօրվա մեր կիրակին փոքր ինչ շեղվեց ավանդական շավղից: Երկու օր առաջ ուրարտագետ Միքայել Բադալյանի հետ շատ հետաքրքիր քննարկումից հետո մենք որոշեցինք այցելել Կարմիր Բլուր, կամ ուրարտերեն՝ Թեյշեբաինի, 2700 տարի առաջ կառուցված ուրարտական քաղաքի մնացորդները տեսնելու:
Թեև շատերս ենք անցել Կարմիր բլրի կողքով, և գիտենք նրա գոյության մասին, քչերը գիտեն, որ սա ժամանակակից Հայաստանի տարածքում ամենամեծ ուրարտական հնավայրն է: Այստեղ եղած ծաղկուն քաղաքը մոտ 100 հեկտար տարածք է զբաղեցրել, մոտ 8000 բնակիչ է ունեցել՝ գտնվելով Հրազդան գետի ափին՝ շրջապատված է եղել հսկայական այգիներով և բերրի դաշտերով, եղել է գինեգործության, գարեջրագործության և ձիթարտադրության մեծ կենտրոն: Այստեղ կյանքը ծաղկել է մինչև ուրարտական ամրոցի կառուցումը, և մասամբ շարունակվել է նաև նրա ավերումից և հրդեհումից հետո, որի արդյունքում բլուրը ստացել է ներկայիս կարմրավուն երանգը:
Ցանկացած երկիր կհպարտանար այսպիսի հսկայական հնավայրով (պեղված ամրոցն ամբողջի ընդամենը 5% է), սակայն մեզ մոտ, ինչպես հաճախ է լինում, մեր սեփական գանձերին տեր չենք կանգնում: Հնավայրը նույնիսկ ցանկապատված չի, ի տարբերություն մյուս նախնադարյան ամրոցների (Էրեբունի, Մեծամոր, Շենգավիթ) տարրական թանգարան չունի, թեև այստեղից պեղված նմուշները զարդարում են աշխարհի թանգարանները (Էրմիտաժի Ուրարտուին վերաբերվող ցուցադրությամ մեծ մասն այստեղից է):
Մենք ավելի քան երկու ժամ անցկացրինք այստեղ, և կլանված լսում էինք մեր էքսկուրսավարի՝ Ծովինարի պատմությունները քաղաքի մասին, նրա խոսքերում այն նորից կենդանություն էր առնում: Այսպիսի նվիրյալների շնորհիվ այն շարունակում է ապրել և ներկայանալ աշխարհին, սակայն իրական պետական հոգածության պայմաններում կարող է պարզապես անտիկ հրաշք դառնալ, և ողջ աշխարհից զբոսաշրջիկներ գրավել: Դա մենք անպայման կանենք առաջին իսկ հնարավորության պայմաններում, իսկ այսօր ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել Ծովինարին և այս գործի մյուս նվիրյալներին՝ իրենց տքնաջան աշխատանքի համար, և հորդորել յուրաքանչյուրին՝ գեթ մեկ անգամ այցելել այս բացառիկ վայրը, այն ձեզ նոր հպարտություն և ներշնչանք կտա»: