Nobel Fizik Ödülü'nü Francis Halzen kazandı

2026 Nobel Fizik Ödülü’nü ‘IceCube Nötrino Gözlemevi’ne katkısı ve yüksek enerjili nötrinoların keşfi’ nedeniyle Belçika doğumlu ABD’li fizikçi Francis Halzen kazandı.

Ödül, geçen yıl ‘elektrik devresinde makroskopik kuantum mekanik tünelleme ve enerji kuantizasyonunun keşfi’ nedeniyle İngiliz John Clarke, Fransız Michel Devoret ve ABD’li John Martinis’e verilmişti.

Nobel’in açıklamasına göre University of Wisconsin-Madison’da fizik profesörü Halzen, Güney Kutbu’ndaki buzun ‘hayalet parçacık’ da denilen nötrino parçacıklarını izlemek için kullanılabileceğini bulmuştu.

82 yaşındaki Halzen, IceCube Nötrino Gözlemevi’nin kuruluşundaki rolü ve uzayın derinliklerinden gelen yüksek enerjili ve yakalanması güç nötrinoları tespit etmesi nedeniyle ödülü kazandı. Halzen 1,2 milyon dolar (yaklaşık 59 milyon lira) alacak.

Nobel’in açıklaması şöyle:

“Vizyonu ve bilimsel liderliği ışık sensörleriyle donatılmış bir kübik kilometrelik buz kütlesinden oluşan gözlemevi için hayati öneme sahip.

Araştırmacılar IceCube’ü kullanarak uzak evrendeki yüksek enerjili süreçlerden kaynaklı nötrinoları tespit edebiliyor.”

Fransa’daki Aix-Marseille Üniversitesi’nde nötrino fizikçisi ve Akdeniz’de inşa edilmekte olan benzer ölçekteki KM3NeT gözlemevinin sözcüsü Paschal Coyle, Halzen’i ‘nötrino astronomisinin babası’ diye tanımlıyor.

Ödülün açıklanmasının ardından basın toplantısında konuşan Halzen ”Tuhaf bir his” dedi ve şöyle ekledi: ”Umarım bu ödül, projenin başında, saygın ve muhafazakar hiçbir fizikçinin yanımda yer almayacağı bir dönemde bana katılan cesur insanların da başarısı olarak görülür. Pek çok yetenekli insan yanımdaydı.”