Afganistan'daki deprem neden bu kadar yıkıcı oldu?

Afganistan'ın Kunar ve Nangarhar eyaletlerinde yaşanan son depremin Richter ölçeğindeki karşılığı 6.0 oldu. Bu her ne kadar çok güçlü bir sarsıntı anlamına gelmese de, bölgede üç sebepten dolayı büyük bir tahribat meydana geldi:

Depremin, zemine yakın bir yerde olması, bölgedeki toprağın özelliği ve o bölgedeki yapıların basit malzemelerle ya da kusurlu inşa edilmesi.

Afganistan'daki deprem yerin sadece sekiz kilometre altında meydana geldi. Merkezi 70 kilometreden daha az derinlikte olan bu tarz "sığ depremler", oluşan enerji doğrudan yüzeyi etkilediği için çok tehlikeli sayılıyor. Böylesi sarsıntılarda yer haketleri çok fazla ve buna bağlı olarak binalarla alt yapı açısından yıkım gücü en üst seviyede oluyor.

Ayrıca depremin yüzeye yakın bir yerde gerçekleşmesi halinde subdüksiyon bölgelerinde büyük bir zarar ortaya çıkması olasılığı da artıyor. Bir tektonik levhanın diğerinin altına doğru hareket ettiği jeolojik bölgeler, subdüksiyon bölgeleri olarak adlandırılıyor.

Afganistan, her ne kadar bu tip bir okyanus subdüksiyon bölgesinde yer almıyor olsa da, Hindukuş Dağları'nın altında, yer kabuğuna doğru inme hareketi ile ağır depremlere neden olan Hint levhasının eski bir parçasının olduğu karmaşık bir çarpışma ve deformasyon kuşağında bulunuyor.

Afganistan'ın birçok bölgesinde toprak, gevşek veya tortu ve kil tabakalarıyla kaplı olma özelliği taşıyor. Gevşek, fazlasıyla sulu killi ya da kumlu topraklar da deprem anında "sıvılaşma" adı verilen bir çözülme ile sağlamlığını yitirip zeminin çökmesine neden oluyor.
Böylesi durumlarda binaların tümden kayıp gitmesi büyük zararların ortaya çıkmasına yol açıyor. Özellikle de ağır yağışların ardından topraktaki nem oranı artmış ve yapıların sağlamlığı bu sebepten dolayı daha da azalmışsa.