«Եթե պետություն կառուցելու գործում դնեինք ազգային երազանք, այլ իրականություն կլիներ մեր երկրում»․ Արա Պողոսյան

Քաղաքագետ Արա Պողոսյանի ֆեյբուքյան գրառումը. «Եթե մենք խորագիտակ լինեինք, եթե մենք պետություն կառուցելու գործում դնեինք ազգային երազանք, այլ ոչ թե խմբային, ապա վստահ եմ, բոլորովին այլ իրականություն կլիներ մեր երկրում։
Երեկ տեսա, թե ինչպես է Նախիջևանի բնակիչը դիմում Փաշինյանին՝ ապաստան խնդրելով։ Սա ինձ հիշեցրեց բանտային մի խոսակցություն, որը ազգությամբ վրացի հեղինակության հետ էր, մարդ՝ ումից կարելի էր սովորել իրական կյանքը, փիլիսոփայություն, պատմություն, գրականություն, արդարամտություն, սկզբունքներ... Ուսուցիչների հարցում միշտ բախտս բերել է ու դա վստահ եմ, Աստծո նախախնամությունն է։
Նա շատ լավ գիտեր պատմությունը, ու ամեն երեկո (ավանդույթ էր դարձել), երբ զրուցում էինք պատմության կամ փիլիսոփայության մասին, անպայման նաև հայերի ու վրացիների մասին էինք զրուցում։ Հատկապես ինձ հետաքրքիր էր Հայոսի և Քարթլոսի մասին վրացական ավանդությունը, որի մասին (ի ամոթ ինձ, չէի լսել): Ըստ վրացական ավանդազրույցների, Հայոսը (որ մեր Հայկ նահապետն է) և Քարթլոսը (որ վրացիների նահապետն է), Թորգոմի որդիներն էին, երկու եղբայրներ։
Սա ի թիվս այլ թեմաների, իմ ստացած դասերից մեկն էր բանտային տարիներին։
Հետո՝ մի անգամ, երբ խոսում էինք արցախյան ազատամարտի, մեր կորուստների, Նախիջևանի ու Արցախի բռնակցման մասին, նա ասեց հետևյալը.
«Դուք պիտի էնպիսի՜ պետություն կառուցեիք, որ Նախիջևանի բնակիչները կռիվ անեին, ձեզ միանալու համար, ոնց մերոնք Եվրոպային միանալու համար են անում...»:
Էս խոսքերը լսելիս թերևս տեսա մեր ձախողումները, մեր մտածողության գավառականությունն ու եսապաշտությունը։
Մեր տնից դուրս ոչինչ չհամարեցինք մերը, մեր հողամասի 1 մետրի համար կռիվ կանեինք ու սերունդներ վրեժով կապրեին, բայց մի ամբողջ գյուղի, մի ամբողջ հայրենիքի կորուստը սկսեցինք արդարացնելու հիմքեր փնտրել ու ... գտնել: Ամենավատը այն է, որ միշտ գտել ենք պարտությունների պատճառները՝ մեզանից դուրս, բայց հարևանի ցանկապատի 1 մետր ավել լինելու համար հավիտյան ո'չ մի պատճառաբանություն չենք ընդունել, որովհետև դա համարել ենք անձնական, իսկ ընդհանուր բարօրությունը վերացական մի բան»։