«Ի՞նչ կլինի, եթե Ռուսաստանը մեկընդմիշտ փակի իր շուկան հայկական ապրանքի առաջ». Սևակ Հակոբյան

Լրագրող, խմբագիր Սևակ Հակոբյանը վերլուծել է, թե ինչ կլինի, եթե Ռուսաստանը մեկընդմիշտ փակի իր շուկան հայկական ապրանքի առաջ, որքա՞ն դա կնստի բյուջեի վրա։

«Եթե կարճ՝ սա կլինի իսկական «տնտեսական միջուկային ձմեռ»։ Ռուսական շուկայի 100% արգելափակման դեպքում հարվածի տակ կհայտնվի տարեկան շուրջ 3.1 միլիարդ դոլարի ընդհանուր արտահանում։

Պա՞րզ է, որ պետությունը ֆիզիկապես չի կարող բիզնեսին փոխհատուցել նման գումար. դա կազմում է մեր պետբյուջեի գրեթե կեսը։ Կառավարությունը ստիպված կլինի ոչ թե ապրանք գնել, այլ պարզապես փրկել տնտեսությունը կատարյալ կոլապսից։

Ինչի՞ց է զրկվում բիզնեսը.
? Տեխնիկայի վերարտահանում՝ ~$1.2 մլրդ։
Սմարթֆոններ, չիպեր ու հաստոցներ։ Այստեղ պետությունը հպարտորեն 0 դրամ կծախսի։ Սա զուտ բիզնես-ռիսկ է. ընկերությունները նույն արագությամբ կչվեն ավելի հյուրընկալ երկրներ (ԱՄԷ, Ղազախստան)։
? Ալկոհոլ (կոնյակ, գինի)՝ ~$200-250 մլն։
Այս արտադրանքը կվերածվի իսկական գլխացավանքի։ Շշերը կմնան պահեստներում, իսկ աշնանը խաղողի մթերման հերթական ճգնաժամը կսկսվի։
? Իշխան և թառափ՝ ~$55-60 մլն։
Մեր ձկան արտահանման 90%-ից ավելին գնում է ՌԴ։ Եթե սահմանը փակվեց, ձկները ավազաններում կշարունակեն մեծանալ, անցնել վաճառքի քաշային սահմանն ու ժամ առ ժամ սնանկացնել ձկնաբուծարաններին կերի ծախսերով։
? Կանաչի, լոլիկ, ելակ, ծաղիկներ՝ ~$60-70 մլն։
Տարեկան միայն ~$13 մլն-ի սելեկցիոն կլուբնիկ ու միլիոնավոր դոլարների թարմ կանաչի ու էլիտար վարդեր ենք ուղարկում ՌԴ։ Լարսում 3 օր կանգնելուց հետո այս ամենը վերածվում է աղբի։

Ինչի՞ վրա կգնան բյուջեի փողերը.
1️⃣ Բանկային համակարգի փրկություն (~$250-300 մլն). Արտահանողների, ջերմոցատերերի ու ձկնաբույծների վարկերի հրատապ վերաձևակերպում և սուբսիդավորում, որպեսզի բանկերը շղթայական չփլուզվեն։ Առանց սրա՝ ֆինանսական համակարգը կգնա ձկների հետ խորասուզվելու։
2️⃣ Սոցիալական աջակցություն (~$120-150 մլն). Կառավարությունը ստիպված կլինի սուբսիդավորել կամ արագ գնել այն ամենը, ինչը Լարսով չի անցել։ Զինվորներն ու մանկապարտեզների երեխաները ստիպված կլինեն անցնել էկզոտիկ դիետայի՝ օրական երեք անգամ թառափ, թարմ թարխուն ու լոլիկ։ Իսկ զորամասերի տարածքները, հավանաբար, կզարդարվեն արտահանման համար նախատեսված հոլանդական վարդերով։

Ո՞վ է վճարելու այս «բանկետի» համար
Եթե պետությունը որոշի հերոսաբար իր վրա վերցնել տնտեսությունն արհեստական շնչառության տակ պահելու, բանկերը փրկելու և գյուղացիներին նվազագույն աջակցություն տալու ողջ բեռը, ապա ՏԱՐԵԿԱՆ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԹԻՎԸ կկազմի շուրջ $370 - $450 միլիոն (մոտ 145–175 միլիարդ դրամ)։
Քանի որ մեր բյուջեն այդքան ազատ փող չունի, օգնության կհասնեն միջազգային դոնորները (ԱՄՀ, Համաշխարհային բանկ կամ ԵՄ) և այդ փողը կտան **պարտքով**։ Քանի որ նոր շուկաներ գտնելը 1 տարվա գործ չէ, մեզ կձևակերպեն նվազագույնը 3 տարվա «կայունացման վարկ»։
* Ընդհանուր վարկի չափը (3 տարվա համար)՝ ~$1.35 միլիարդ դոլար: Մեր պետական պարտքը միանգամից կթռնի ևս **~10%-ով**։
* Տարեկան միայն տոկոսները՝ ~$50-60 միլիոն։ Սա հենց այնքան փող է, որքանով կարելի էր ամբողջությամբ գնել ու սպառել արտահանման ենթակա ՈՂՋ հայկական ձուկն ու կանաչին։

Դե ինչ, Փաշինյանի կառավարությանը կհաջողվի ազատել Հայաստանը Ռուսաստանից տնտեսական կախվածությունից և հպարտորեն կմտցնի Արևմուտքի վարկային կախվածության տակ։

Տնտեսագիտական հանճարեղ քայլ. փոխանակ ապրանքդ վաճառես ու փող աշխատես, փող ես վերցնում պարտքով, որպեսզի չարտահանված ձուկդ ու լոլիկդ թափելու տեղ ունենաս։ Ոչինչ, 1-2 տարի կապրենք ծանր շոկի մեջ, կսովորենք կոնյակով ու թառափով դիետա պահել, բայց հպարտորեն կհայտարարենք, որ անկախացել ենք։

Իսկ թե ով և ինչքանով է այդ անկախությունը գրավ դրել միջազգային բանկերում, արդեն հաջորդ սերունդների հոգսն է։

Ինչպես ասում են՝ չկա չարիք՝ առանց ավելի մեծ չարիքի»։