2025-ին Ուկրաինան տվել է ամենաշատ թվով զոհեր հակամարտության սկզբից ի վեր

2025 թվականին Ռուսաստանում և Ուկրաինայում ավիահարվածների հետևանքով զոհվել է 2919 քաղաքացիական անձ, այդ թվում՝ 96 երեխա, իսկ ևս 17775-ը վիրավորվել է, այդ թվում՝ 1000 երեխա։ Այս մասին հաստատում է Հակամարտությունների հետախուզության թիմի (CIT) քաղաքացիական զոհերի վերաբերյալ տարեկան զեկույցը։

2024 թվականին քաղաքացիական ենթակառուցվածքների վրա հարձակումների հետևանքով զոհվել է 2600 և վիրավորվել 14155 մարդ։

Հետազոտողները ընդգծում են, որ չնայած շարունակական բանակցություններին և խաղաղության ցանկության մասին հայտարարություններին, 2025 թվականին ավիահարվածների ինտենսիվությունը հասել է իր ամենաբարձր մակարդակին դիտարկման ամբողջ ժամանակահատվածի որոշ ամիսների ընթացքում։ 2024 թվականի համեմատ զոհերի թիվն աճել է 12%-ով, իսկ վիրավորներինը՝ ավելի քան մեկ քառորդով։

CIT-ի տվյալների համաձայն՝ միայն 2022 թվականին քաղաքացիական զոհերի թիվն ավելի բարձր է եղել, քան 2025 թվականին։ Այդ տարի տեղի է ունեցել նաև Մարիուպոլի պաշարումը, որի ընթացքում, ըստ Human Rights Watch-ի, զոհվել է առնվազն 8000 մարդ։

CIT-ի կամավորական թիմը 2023 թվականի աշնանից ի վեր հավաքում է քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի վերաբերյալ բոլոր հասանելի տեղեկությունները: CIT-ը նշում է, որ չի կարող երաշխավորել, որ իր զեկույցները ներառում են բոլոր միջադեպերի 100%-ը։

Մահվան և վիրավորման հինգ դեպքերից գրեթե չորսը (79%) տեղի են ունեցել Ուկրաինայի կառավարության կողմից վերահսկվող տարածքներում: Այնտեղ գրանցվել է ընդհանուր առմամբ 16300 զոհ (2348 մահ և 13952 վիրավոր): Ռուսաստանի կողմից օկուպացված Ուկրաինայի տարածքներում զոհվել է 298 մարդ, վիրավորվել՝ 1751: Ռուսաստանում զոհվել է 273 մարդ, վիրավորվել՝ 2072-ը: Մինչդեռ Ռուսաստանի կողմից օկուպացված տարածքներում և հենց Ռուսաստանում զոհերի թիվը տարվա ընթացքում նվազել է 6%-ով, Կիևի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում այն ​​աճել է 35%-ով: Վերլուծաբանները կարծում են, որ ռուսական բանակի զինանոցային գերազանցությունն Ուկրաինայի զինված ուժերի նկատմամբ բավարար չէ այս տարբերությունը բացատրելու համար: Նրանք պնդում են, որ տվյալները վկայում են Ռուսաստանի կողմից պատերազմի կանոնների անտեսման, իսկ որոշ դեպքերում՝ ռազմական հանցագործությունների մասին։

Ուկրաինայի ամենաշատ տուժած շրջաններն են ռազմաճակատի շրջանները, Կիևը և Կիևի մարզը: Ռուսաստանում զոհերի ամենամեծ թիվը գրանցվել է Բելգորոդի մարզում (134 զոհ և 1202 վիրավոր), որին հաջորդում են Կուրսկի և Բրյանսկի մարզերը։

Անցյալ տարի քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի ամենամեծ թիվը գրանցած հարվածը նոյեմբերի 19-ին Տերնոպոլի վրա հարձակումն էր: Ռուսական թևավոր հրթիռները հարվածել են երկու բնակելի շենքերի, որի հետևանքով զոհվել է 38 մարդ, այդ թվում՝ 8 երեխա: Զոհերի ամենամեծ թիվը գրանցվել է հունիսի 24-ին Դնեպր գետի վրա թևավոր հրթիռային հարվածից հետո, երբ վիրավորվել է 319 մարդ, իսկ զոհվել՝ 21-ը: Ապրիլին Կրիվոյ Ռոգի մանկական խաղահրապարակի վրա հարձակման հետևանքով զոհվել է 20 մարդ, այդ թվում՝ 9 երեխա։

Անօդաչու թռչող սարքերի զոհերի թիվն զգալիորեն աճել է: Ըստ CIT-ի՝ անօդաչու թռչող սարքերի հարվածները կազմել են զոհերի ամենամեծ թիվը՝ 1376 զոհ և 10089 վիրավոր: Սա ավելին է, քան մյուս բոլոր տեսակի զենքերը միասին վերցրած: 2024 թվականի համեմատ անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումներից զոհերի թիվը ավելի քան եռապատկվել է: 2025 թվականին հրետանային կրակոցներից զոհվել է 483 մարդ, հրթիռային հարվածներից՝ 472, իսկ օդային ռումբերից՝ 481: Այնուամենայնիվ, հետազոտողները նշում են, որ ճշգրիտ կառավարվող զենքերի տարածումը չի հանգեցրել քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի թվի նվազմանը։

CIT-ը զգուշացնում է, որ եթե ներկայիս միտումները շարունակվեն՝ հիմնականում անօդաչու թռչող սարքերի օգտագործման աճը և օդային հարվածների շարունակականությունը, քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի թիվը 2026 թվականին, հավանաբար, կշարունակի աճել։

CIT-ի քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի թիվը համապատասխանում է ՄԱԿ-ի տվյալներին: ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների մոնիթորինգի առաքելության՝ Ուկրաինայում հրապարակված ամսական զեկույցի համաձայն, 2025 թվականին Ուկրաինայում քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհերի թիվը հասել է ամենաբարձր մակարդակին լայնածավալ ներխուժման սկզբից ի վեր: Այս տվյալների համաձայն՝ Ուկրաինայում զոհվել է 2514 քաղաքացիական անձ, իսկ 12142-ը՝ վիրավորվել: